Hastane Enfeksiyonları
Hastane Enfeksiyonu Nedir?
Hastane enfeksiyonları; hastaneye yatış sırasında mevcut olmayan veya inkübasyon döneminde bulunmayan, sağlık hizmeti alımı sırasında veya sonrasında gelişen enfeksiyonlardır. Genellikle yatıştan 48 saat sonra, taburculuk sonrası ilk 30 gün içinde ya da cerrahi girişimler sonrası ortaya çıkabilir.
Hastane enfeksiyonları; artmış mortalite, uzamış hastanede yatış süresi, maliyet artışı ve antibiyotik direnci ile yakından ilişkilidir.
Hastane Enfeksiyonlarının Önemi
-
Hasta güvenliğini tehdit eder
-
Morbidite ve mortaliteyi artırır
-
Antimikrobiyal direnç gelişimini hızlandırır
-
Sağlık sistemine ciddi ekonomik yük getirir
Bu nedenle hastane enfeksiyonları, modern tıbbın en önemli kalite ve güvenlik göstergelerinden biridir.
Hastane Enfeksiyonlarının Sınıflandırılması
Enfeksiyon Bölgesine Göre
-
Kateter ilişkili kan dolaşımı enfeksiyonları (KİKDE)
-
Ventilatör ilişkili pnömoni (VİP)
-
Kateter ilişkili idrar yolu enfeksiyonları (Kİ-İYE)
-
Cerrahi alan enfeksiyonları (CAE)
Klinik Ortama Göre
-
Yoğun bakım ünitesi enfeksiyonları
-
Servis enfeksiyonları
Risk Faktörleri
-
Uzun süreli hastane yatışı
-
Yoğun bakımda kalış
-
İnvaziv girişimler (kateter, ventilatör)
-
Geniş spektrumlu antibiyotik kullanımı
-
İmmünsüpresyon
-
İleri yaş ve komorbiditeler
Etken Mikroorganizmalar
Hastane enfeksiyonlarında sık görülen etkenler:
-
Acinetobacter baumannii
-
Pseudomonas aeruginosa
-
Klebsiella pneumoniae
-
Escherichia coli
-
Enterococcus spp. (VRE)
-
Staphylococcus aureus (MRSA)
-
Candida spp.
Bu etkenlerin önemli bir kısmı çoklu ilaç dirençli (ÇİD) mikroorganizmalardır.
Hastane Enfeksiyonlarında Tanı
Klinik Değerlendirme
-
Ateş veya hipotermi
-
Lökositoz veya lökopeni
-
Hemodinamik instabilite
-
Enfeksiyon odağına özgü bulgular
Laboratuvar İncelemeleri
-
Tam kan sayımı
-
CRP, prokalsitonin
-
Kan, idrar, balgam ve yara kültürleri
-
Antibiyotik duyarlılık testleri
Kültür örnekleri mümkünse antibiyotik başlamadan önce alınmalıdır.
Ayırıcı Tanı Algoritmaları
Ateş + Yoğun Bakım Hastası
-
Ventilatör ilişkili pnömoni
-
Kateter ilişkili enfeksiyon
-
İlaç ateşi
-
Pulmoner emboli
Ateş + Kateter
-
Kateter ilişkili kan dolaşımı enfeksiyonu
-
Kateter kolonizasyonu
Ateş + Cerrahi Girişim Öyküsü
-
Cerrahi alan enfeksiyonu
-
Hematom veya seroma
Ateş + Geniş Antibiyotik Kullanımı
-
Clostridioides difficile enfeksiyonu
-
Fungal enfeksiyonlar
Görüntüleme Yöntemleri
-
Akciğer grafisi / BT (pnömoni)
-
Ultrasonografi (apse, sıvı koleksiyonu)
-
BT / MR (derin enfeksiyon odakları)
-
Ekokardiyografi (endokardit şüphesi)
Hastane Enfeksiyonlarının Tedavisi
Ampirik Antimikrobiyal Tedavi
-
Hastanenin direnç paternlerine göre planlanır
-
Geniş spektrumlu başlanıp kültür sonucuna göre daraltılır (de-eskalasyon)
Etkene Yönelik Tedavi
-
Kültür ve antibiyogram sonuçlarına göre seçilir
-
Doz ve tedavi süresi enfeksiyon tipine göre belirlenir
Destekleyici Tedavi
-
Hemodinamik stabilizasyon
-
Kaynak kontrolü (kateter çıkarılması, drenaj)
Antibiyotik Yönetimi (Antimicrobial Stewardship)
Hastane enfeksiyonlarının yönetiminde antibiyotik yönetimi hayati öneme sahiptir:
-
Gereksiz antibiyotik kullanımının önlenmesi
-
Direnç gelişiminin azaltılması
-
Yan etkilerin ve maliyetlerin düşürülmesi
Hastane Enfeksiyonlarından Korunma
-
El hijyeni
-
İzolasyon önlemleri
-
Aseptik kateter uygulamaları
-
Uygun ventilatör bakımı
-
Antibiyotiklerin akılcı kullanımı
Ne Zaman Enfeksiyon Hastalıkları Uzman Konsültasyonu Gerekir?
-
Sepsis ve septik şok
-
Çoklu ilaç dirençli etkenler
-
Tedaviye yanıt vermeyen enfeksiyonlar
-
Uzamış veya tekrarlayan hastane enfeksiyonları
Sonuç
Hastane enfeksiyonları, hasta güvenliği ve sağlık hizmeti kalitesi açısından kritik öneme sahip klinik durumlardır. Erken tanı, uygun ayırıcı tanı, kültüre dayalı tedavi ve etkili antibiyotik yönetimi ile mortalite ve komplikasyonlar önemli ölçüde azaltılabilir.
Kesin tanı ve tedavi planı için enfeksiyon hastalıkları uzmanı değerlendirmesi gereklidir.
