Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanının
Nedeni Bilinmeyen Ateşe yaklaşımı (NBA)
Nedeni Bilinmeyen Ateş (NBA) Nedir?
Nedeni bilinmeyen ateş; genellikle 38,3 °C ve üzerinde, en az 3 hafta süren ve uygun tanısal değerlendirmelere rağmen nedeni ortaya konulamayan ateş tablosu olarak tanımlanır. Bu kavram ilk kez 1961 yılında Petersdorf ve Beeson tarafından tanımlanmış olup, günümüzde modern tanı yöntemleriyle sınıflandırılarak ele alınmaktadır.
Güncel NBA Sınıflaması
NBA günümüzde dört ana grupta değerlendirilir:
-
Klasik NBA
-
Nozokomiyal (hastane kökenli) NBA
-
Nötropenik NBA
-
HIV ile ilişkili NBA
NBA’nın En Sık Nedenleri
NBA etiyolojisi geniştir ve üç ana başlık altında incelenir:
1. Enfeksiyöz Nedenler
-
Tüberküloz (özellikle ekstrapulmoner)
-
Subakut bakteriyel endokardit
-
Gizli apseler (intraabdominal, pelvik)
-
Bruselloz
-
Q ateşi
-
Sitomegalovirüs (CMV), Epstein–Barr virüs (EBV)
2. Non-enfeksiyöz İnflamatuvar Hastalıklar
-
Dev hücreli arterit
-
Polimiyaljia romatika
-
Sistemik lupus eritematozus
-
Romatoid artrit
-
Still hastalığı
-
Vaskülitler
3. Maligniteler
-
Lenfomalar
-
Lösemiler
-
Renal hücreli karsinom
-
Metastatik solid tümörler
4. Diğer Nedenler
-
İlaç ateşi
-
Tromboembolik hastalıklar
-
Endokrin nedenler (tirotoksikoz)
-
Otoinflamatuvar sendromlar
NBA’da Tanısal Yaklaşım
NBA tanısında sistematik ve basamaklı bir yaklaşım esastır. Rastgele testlerden kaçınılmalı, öykü ve fizik muayene merkezde tutulmalıdır.
1. Ayrıntılı Klinik Öykü
-
Ateşin süresi ve paterni
-
Seyahat öyküsü
-
Hayvan teması
-
Meslek
-
Kullanılan ilaçlar
-
İmmünsüpresyon varlığı
2. Fizik Muayene
-
Lenfadenopati
-
Hepatosplenomegali
-
Cilt döküntüleri
-
Üfürüm
-
Artrit veya miyozit bulguları
3. Temel Laboratuvar Testleri
-
Tam kan sayımı
-
CRP, ESR
-
Karaciğer ve böbrek fonksiyon testleri
-
İdrar analizi
-
Kan kültürleri
Ayırıcı Tanı Algoritmaları
Ateş + Yüksek ESR / CRP
-
Vaskülitler
-
Bağ dokusu hastalıkları
-
Gizli enfeksiyonlar
Ateş + Anemi + Lenfadenopati
-
Lenfoma
-
Lösemi
-
Kronik enfeksiyonlar
Ateş + Karaciğer Enzim Yüksekliği
-
Viral hepatitler
-
Otoimmün hepatit
-
İlaç toksisitesi
Ateş + Üfürüm
-
Enfektif endokardit
İleri Tanısal Yöntemler
-
Toraks ve abdomen BT
-
PET-BT (özellikle malignite ve vaskülit şüphesinde)
-
Ekokardiyografi
-
Kemik iliği biyopsisi
-
Temporal arter biyopsisi
PET-BT, günümüzde klasik NBA olgularında tanıya katkı sağlayan en değerli görüntüleme yöntemlerinden biridir.
NBA Tedavisi
Nedene Yönelik Tedavi
-
Enfeksiyon saptanırsa uygun antimikrobiyal tedavi
-
Otoimmün hastalıklarda immünsupresif tedavi
-
Malignite varlığında onkolojik yaklaşım
Ampirik Tedavi
NBA’da nedeni bulunmadan ampirik antibiyotik veya kortikosteroid başlanması genellikle önerilmez, çünkü tanıyı geciktirebilir.
İstisnalar:
-
Hayatı tehdit eden durumlar
-
Nötropenik hastalar
-
Dev hücreli arterit şüphesi
Takip ve Prognoz
NBA olgularının yaklaşık %10–20’sinde etiyoloji tüm değerlendirmelere rağmen saptanamayabilir. Bu hastaların önemli bir kısmında ateş zamanla kendiliğinden düzelir ve prognoz genellikle iyidir.
Düzenli klinik takip, yeni bulguların erken saptanması açısından önemlidir.
Ne Zaman Uzman Değerlendirmesi Gerekir?
-
3 haftadan uzun süren açıklanamayan ateş
-
Kilo kaybı, gece terlemesi eşlik ediyorsa
-
İmmünsüpresif hastalar
-
Tedaviye yanıt vermeyen ateş
Sonuç
Nedeni bilinmeyen ateş, deneyim ve multidisipliner yaklaşım gerektiren kompleks bir klinik durumdur. Doğru tanı; ayrıntılı öykü, dikkatli fizik muayene ve hedefe yönelik tetkiklerle mümkündür. Bu sayfa, NBA hakkında bilimsel ve güncel bir bakış sunmak amacıyla hazırlanmıştır. Kesin tanı ve tedavi için uzman hekim değerlendirmesi şarttır.
