İdrar Yolu Enfeksiyonları

​

İdrar Yolu Enfeksiyonu Nedir?

İdrar yolu enfeksiyonları; bakterilerin (nadiren virüs veya mantarların) üretra, mesane, üreter veya böbrekleri enfekte etmesi sonucu gelişen klinik tablolardır. İYE’ler toplumda en sık görülen enfeksiyon hastalıkları arasında yer alır ve özellikle kadınlarda daha yaygındır.

Hastalığın klinik seyri basit sistitten hayatı tehdit eden piyelonefrite ve sepsise kadar değişkenlik gösterebilir.

İdrar Yolu Enfeksiyonlarının Sınıflandırılması

Anatomik Yerleşime Göre

• Alt üriner sistem enfeksiyonları: Üretrit, sistit

• Üst üriner sistem enfeksiyonları: Piyelonefrit

Klinik Duruma Göre

• Komplike olmayan İYE

• Komplike İYE (erkekler, gebeler, diyabet, taş, obstrüksiyon, kateter, immünsüpresyon)

Seyrine Göre

• Akut İYE

• Rekürren (tekrarlayan) İYE

 

Etken Mikroorganizmalar

En sık etkenler:

• Escherichia coli

• Klebsiella spp.

• Proteus spp.

• Enterococcus spp.

• Staphylococcus saprophyticus

Hastane kökenli ve komplike enfeksiyonlarda çoklu ilaç dirençli mikroorganizmalar daha sık görülür.

 

Klinik Bulgular

Alt İdrar Yolu Enfeksiyonu (Sistit)

• Sık idrara çıkma

• İdrar yaparken yanma

• Acil işeme hissi

• Suprapubik ağrı

• Hematüri

Üst İdrar Yolu Enfeksiyonu (Piyelonefrit)

• Yüksek ateş

• Yan ağrısı

• Titreme

• Bulantı ve kusma

• Genel durum bozukluğu

 

İdrar Yolu Enfeksiyonlarında Tanı

Klinik Değerlendirme

Tipik semptomları olan genç, sağlıklı kadınlarda tanı çoğu zaman klinik olarak konulabilir.

Laboratuvar İncelemeleri

• Tam idrar tahlili: Lökositüri, nitrit pozitifliği

• İdrar kültürü: Etken ve antibiyotik duyarlılığı açısından altın standarttır

• Tam kan sayımı, CRP (özellikle komplike olgularda)

İdrar kültürü özellikle:

• Komplike İYE

• Gebelik

• Erkek hastalar

• Tedaviye yanıt vermeyen olgulardurumlarında mutlaka yapılmalıdır.

 

Ayırıcı Tanı Algoritmaları

Dizüri + Sık İdrara Çıkma

• Sistit

• Vajinit

• Üretrit (CYBH)

Yan Ağrısı + Ateş

• Piyelonefrit

• Nefrolitiyazis

• Perinefrik apse

Tekrarlayan İYE

• Anatomik anomaliler

• Taş hastalığı

• Mesane disfonksiyonu

Görüntüleme Yöntemleri

• Ultrasonografi

• Bilgisayarlı tomografi (komplike olgularda)

• MR (seçilmiş durumlarda)

Rutin komplike olmayan sistitte görüntüleme gerekmez.

 

İdrar Yolu Enfeksiyonlarının Tedavisi

Komplike Olmayan Sistit

• Nitrofurantoin

• Fosfomisin

• Trimethoprim-sulfamethoxazole (direnç oranlarına göre)

Tedavi süresi genellikle 3–5 gündür.

Komplike İYE ve Piyelonefrit

• Florokinolonlar

• Beta-laktam antibiyotikler

• Gerektiğinde intravenöz tedavi

Tedavi süresi 7–14 gün arasında değişir.

Antibiyotik seçimi mutlaka kültür ve direnç sonuçlarına göre yapılmalıdır.

Gebelikte İdrar Yolu Enfeksiyonları

• Asemptomatik bakteriüri mutlaka tedavi edilmelidir

• Güvenli antibiyotikler tercih edilir

• Tedavi sonrası kontrol kültürü önerilir

Rekürren İdrar Yolu Enfeksiyonları

Rekürren İYE tanımı: 6 ayda ≥2 veya 1 yılda ≥3 atak

Yaklaşım:

• Altta yatan risk faktörlerinin araştırılması

• Davranışsal önlemler

• Gerekirse profilaktik antibiyotik

Korunma Yöntemleri

• Yeterli sıvı alımı

• İdrarı ertelememek

• Cinsel ilişki sonrası idrar yapmak

• Gereksiz antibiyotik kullanımından kaçınmak

 

Ne Zaman Enfeksiyon hastalıkları Uzmanı Değerlendirmesi Gerekir?

• Yüksek ateş ve genel durum bozukluğu

• Tedaviye yanıt alınamaması

• Gebelik

• Erkek hastalar

• Tekrarlayan enfeksiyonlar

Sonuç

İdrar yolu enfeksiyonları, doğru tanı ve uygun tedavi ile hızla kontrol altına alınabilen hastalıklardır. Ancak yanlış veya gereksiz antibiyotik kullanımı direnç gelişimine yol açabilir. Bu nedenle kültüre dayalı, bireyselleştirilmiş tedavi ve gerekli durumlarda enfeksiyon hastalıkları uzmanı değerlendirmesi büyük önem taşır.

​