Seyahat Sağlığı ve Danışmanlığı
Seyahat Sağlığı Nedir?
Seyahat sağlığı; bireylerin seyahat öncesi, seyahat sırası ve seyahat sonrası dönemde karşılaşabileceği enfeksiyöz ve non-enfeksiyöz sağlık risklerinin değerlendirilmesi, önlenmesi ve yönetimini kapsayan multidisipliner bir alandır.
Özellikle tropikal ve subtropikal bölgelere yapılan seyahatler; sıtma, dang humması, Zika, sarı humma, tifo, hepatitler ve seyahat ishalleri gibi hastalıklar açısından risk oluşturur.
Seyahat Öncesi Sağlık Değerlendirmesi
Seyahat danışmanlığı ideal olarak seyahatten 4–8 hafta önce yapılmalıdır.
Değerlendirilen Başlıca Unsurlar
-
Gidilecek ülke ve bölge
-
Seyahat süresi ve tipi (turistik, iş, hac/umre, askeri, gönüllü)
-
Konaklama koşulları
-
Aşı öyküsü
-
Kronik hastalıklar
-
Gebelik durumu
-
İmmünsüpresyon
Seyahatle İlişkili Enfeksiyonlar
Sık Görülen Hastalıklar
-
Seyahat ishali
-
Sıtma
-
Deng humması
-
Chikungunya
-
Zika virüs enfeksiyonu
-
Sarı humma
-
Tifo ve paratifo
-
Viral hepatit A ve B
-
Kuduz (hayvan teması sonrası)
Tanı Yaklaşımı
Seyahat Sonrası Ateşli Hastada Tanı
Seyahat öyküsü olan her ateşli hasta potansiyel olarak tropikal enfeksiyon kabul edilmelidir.
Tanıda kritik sorular:
-
Hangi ülkeye gidildi?
-
Kırsal veya kentsel maruziyet var mı?
-
Sivrisinek teması oldu mu?
-
Aşı ve profilaksi alındı mı?
Laboratuvar ve Tanısal Testler
-
Tam kan sayımı (trombositopeni, eozinofili)
-
Karaciğer fonksiyon testleri
-
Kalın damla ve periferik yayma (sıtma)
-
Hızlı antijen ve PCR testleri
-
Serolojik testler
-
Kan ve dışkı kültürleri
Ayırıcı Tanı Algoritmaları
Seyahat Sonrası Ateş
-
Sıtma
-
Deng humması
-
Tifo
-
Viral hepatitler
-
COVID-19
Ateş + Trombositopeni
-
Deng humması
-
Sıtma
-
Viral hemorajik ateşler
Ateş + Sarılık
-
Hepatit A/B/E
-
Sıtma
-
Leptospiroz
Seyahat Sağlığında Koruyucu Önlemler
Aşılar
Seyahat aşıları, gidilecek bölgeye göre planlanır:
-
Hepatit A ve B
-
Tifo
-
Sarı humma
-
Menenjit
-
Kuduz (riskli seyahatlerde)
-
Polio rapeli
Kemoprofilaksi
-
Sıtma profilaksisi (atovaquone-proguanil, doksisiklin, meflokin)
-
Profilaksi seçimi bölgesel direnç paternlerine göre yapılır
Kişisel Koruyucu Önlemler
-
Sivrisinekten korunma (repellent, cibinlik)
-
Güvenli gıda ve su tüketimi
-
El hijyeni
-
Hayvan temasından kaçınma
Seyahatle İlişkili Hastalıkların Tedavisi
Seyahat İshali
-
Oral rehidratasyon
-
Gerektiğinde antibiyotik (azitromisin, rifaksimin)
Sıtma
-
Etken türe ve bölgeye göre antimalaryal tedavi
-
Acil ve hayatı tehdit eden bir durumdur
Deng ve Viral Enfeksiyonlar
-
Destek tedavisi
-
NSAİİ ve aspirin kullanılmaz
Özel Risk Grupları
-
Gebeler
-
Çocuklar
-
Yaşlılar
-
Kronik hastalığı olanlar
-
İmmünsüprese bireyler
Bu gruplarda seyahat planı mutlaka bireyselleştirilmelidir.
Ne Zaman Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanına Başvurulmalıdır?
-
Seyahat sonrası açıklanamayan ateş
-
Sıtma şüphesi
-
Sarılık ve kanama bulguları
-
Şiddetli ishal veya dehidratasyon
Sonuç
Seyahat sağlığı ve danışmanlığı, ciddi ve hayatı tehdit edebilen enfeksiyonların önlenmesinde en etkili yaklaşımdır. Doğru zamanda yapılan danışmanlık, uygun aşılama ve profilaksi ile seyahatle ilişkili hastalıkların büyük bölümü önlenebilir.
Seyahat sonrası gelişen ateş ve sistemik bulgular mutlaka ciddiyetle ele alınmalı ve enfeksiyon hastalıkları uzmanı tarafından değerlendirilmelidir.
